Hướng nghiệp, khối thi và ngành học là những việc nên được nghĩ tới từ sớm. Bên mình từng gặp không ít gia đình có con học lớp 12 mà đến sát ngày đăng ký nguyện vọng vẫn chưa biết con thực sự thích điều gì. Cả nhà rơi vào cảnh vội vàng tra cứu trong vài ngày ngắn ngủi.
Khi áp lực dồn lại như vậy, quyết định thường được đưa ra theo cảm tính hơn là theo hiểu biết. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, cha mẹ nên bắt đầu trò chuyện về định hướng ngay từ những năm cấp hai. Khoảng thời gian dài hơn ấy giúp con có chỗ để thử, để sai và để tự điều chỉnh.
Vì Sao Hướng Nghiệp, Khối Thi Và Ngành Học Nên Bắt Đầu Từ Sớm
Lợi ích rõ nhất của việc định hướng sớm là con có mục tiêu học tập cụ thể hơn theo từng giai đoạn. Khi con biết mình nghiêng về lĩnh vực nào, các môn liên quan sẽ có động lực hơn hẳn.
Một lợi ích khác là tránh cảnh bỡ ngỡ khi phải chọn khối thi và ngành học ở cấp ba. Có học sinh đến lớp 12 mới bắt đầu tìm hiểu về nghề nghiệp, rồi chọn theo bạn bè hoặc theo một xu hướng nhất thời.
Hậu quả thường gặp là phải mất thêm thời gian điều chỉnh về sau, đôi khi cả một học kỳ. Vì vậy, việc suy nghĩ sớm, dù chưa có đáp án rõ ràng, vẫn mang lại giá trị thiết thực.
Cách Quan Sát Và Phát Hiện Sở Thích, Năng Lực Của Con
Muốn biết con thực sự thích gì, cách hiệu quả nhất là để con thử nhiều hoạt động khác nhau. Phụ huynh nên khuyến khích con tham gia câu lạc bộ hoặc hoạt động ngoại khóa ở nhiều lĩnh vực.
Chúng tôi từng trao đổi với một gia đình có con trai luôn được đánh giá là học sinh trung bình ở các môn tự nhiên. Khi em thử tham gia một câu lạc bộ lập trình đồ chơi vào cuối tuần, cha mẹ mới nhận ra con say mê việc tự gỡ lỗi và thử nghiệm.
Khi quan sát, cha mẹ nên để ý những việc con làm khi không ai yêu cầu. Những dấu hiệu nhỏ này thường phản ánh xu hướng thật của con hơn lời con nói.
Lắng nghe trước khi góp ý về ngành học
Nhiều cha mẹ vô tình đặt ước mơ dang dở của mình lên vai con. Người phải gắn bó với công việc đó suốt nhiều năm là con, không phải cha mẹ.
Cha mẹ có thể cùng con phân tích:
- Thích một nghề vì điều gì?
- Con đã hiểu công việc đó làm những gì chưa?
- Con có sẵn sàng với những khó khăn đi kèm hay không?
Kết Nối Sở Thích Của Con Với Ngành Học Và Khối Thi Phù Hợp
Sở thích chỉ thật sự có giá trị khi được đặt cạnh thông tin thực tế về nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực. Cha mẹ nên cùng con tìm hiểu năng lực cần có, công việc hằng ngày và cơ hội sau tốt nghiệp.
Khi chọn khối thi, nên xét:
- Tổ hợp môn con thực sự mạnh
- Yêu cầu đầu vào của ngành học mong muốn
- Cơ hội việc làm sau tốt nghiệp theo thông tin chính thống
Với những con có thế mạnh về ngoại ngữ, câu hỏi khối D làm nghề gì là điều đáng tìm hiểu kỹ, bên cạnh các khối thi truyền thống. Trước khi quyết định, bạn có thể đọc thêm Top 5 điều cần biết về định hướng khối thi, ngành học để có cái nhìn tổng quát hơn.
Cha mẹ cũng nên cập nhật xu hướng thị trường lao động. Bạn có thể tham khảo những lưu ý về hướng nghiệp cha mẹ nên biết sớm để hiểu rõ hơn vai trò của mình. Nếu con quan tâm đến pháp lý và kinh doanh quốc tế, ngành Luật Kinh tế ra trường làm gì sẽ cho thấy rõ hơn về cơ hội nghề nghiệp.
Đừng quên tham khảo ý kiến giáo viên và chuyên gia hướng nghiệp. Bạn cũng có thể đối chiếu thông tin tuyển sinh tại trang của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Kết Luận: Đồng Hành Cùng Con Trên Hành Trình Hướng Nghiệp
Vai trò quan trọng nhất của cha mẹ trong hướng nghiệp là đồng hành, cung cấp thông tin và gợi ý thay vì áp đặt một con đường cố định. Khi được tôn trọng, con sẽ chủ động hơn nhiều trong việc học tập và lựa chọn tương lai.
Thời điểm phù hợp để bắt đầu trò chuyện về định hướng thường là khi con bước vào cấp hai. Có đủ thời gian để tìm hiểu kỹ, con sẽ bước vào cấp ba với tâm thế chủ động và ít áp lực hơn.