Áp lực mùa tuyển sinh, thi tốt nghiệp THPT khiến nhiều gia đình mất ngủ
Mỗi năm, câu chuyện tuyển sinh, thi tốt nghiệp THPT và tài liệu ôn tập lại trở thành mối bận tâm lớn của hàng triệu gia đình Việt Nam. Chúng tôi từng trò chuyện với không ít phụ huynh có con chuẩn bị bước vào kỳ thi này. Hầu hết đều thừa nhận đây là giai đoạn căng thẳng nhất trong suốt mười hai năm học của con. Học sinh phải ôn nhiều môn cùng lúc. Đồng thời vẫn cần giữ sức khỏe và tinh thần ổn định để không bị đuối sức trước ngày thi chính thức.
Áp lực này còn nhân lên gấp bội vì kết quả thi không chỉ quyết định việc tốt nghiệp. Nó còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trúng tuyển vào ngành học, trường đại học mà các em mơ ước. Chính vì vậy, càng gần ngày thi, không khí trong nhiều gia đình càng trở nên nặng nề hơn. Cha mẹ lo con học chưa đủ. Con thì sợ làm cha mẹ thất vọng. Vòng xoáy áp lực đó, nếu không được nhận diện sớm, có thể khiến cả gia đình mệt mỏi trước khi kỳ thi thực sự bắt đầu.
Chọn lọc tài liệu ôn tập sao cho đúng và đủ
Một trong những sai lầm phổ biến mà đội ngũ chúng tôi nhận thấy ở nhiều học sinh là ôm đồm quá nhiều nguồn tài liệu cho cùng một môn học. Sách tham khảo chất đầy bàn, tài khoản học online mở hàng chục khóa cùng lúc, nhưng cuối cùng không có nguồn nào được học kỹ. Việc này khiến thời gian ôn tập bị phân tán, hiệu quả tiếp thu giảm rõ rệt.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi khi đồng hành cùng nhiều học sinh cuối cấp, chọn khoảng hai đến ba nguồn tài liệu chất lượng cho mỗi môn là đủ. Quan trọng hơn, tài liệu đó phải phù hợp với năng lực hiện tại của con, thay vì chạy theo những bộ đề nổi tiếng nhưng quá sức. Một học sinh trung bình khá không nhất thiết phải giải hết các đề thi học sinh giỏi. Ngược lại, em cần luyện chắc phần kiến thức nền trước khi nâng cao dần độ khó.
Lập kế hoạch ôn tập theo từng giai đoạn
Ôn thi mà không có kế hoạch giống như đi đường dài mà không có bản đồ. Nhiều em học dồn vào tháng cuối, dẫn đến quá tải và mất ngủ triền miên trước ngày thi. Nếu gia đình bạn đang băn khoăn về cách sắp xếp thời gian ôn tập hợp lý, có thể tham khảo thêm cách xây dựng lộ trình ôn thi THPT hợp lý mà chúng tôi từng chia sẻ khá chi tiết. Bài viết đó phân chia rõ từng giai đoạn ôn tập, từ lúc hệ thống kiến thức cho đến giai đoạn luyện đề nước rút.
Kinh nghiệm của đội ngũ chúng tôi cho thấy, một lộ trình tốt nên chia làm ba giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn đầu tập trung củng cố kiến thức nền tảng. Giai đoạn giữa luyện tập theo dạng bài và chuyên đề. Giai đoạn cuối dành cho luyện đề tổng hợp và bấm giờ như thi thật. Cách chia này giúp học sinh không bị hoang mang giữa biển kiến thức mênh mông, đồng thời tạo cảm giác tiến bộ rõ rệt qua từng tuần.
Ôn đều các môn theo đúng cấu trúc đề thi chính thức
Nhiều học sinh có xu hướng chỉ tập trung vào môn mình giỏi hoặc môn mình thích, trong khi lơ là những môn còn lại. Cách làm này khá rủi ro, vì kỳ thi tốt nghiệp THPT đánh giá tổng thể năng lực chứ không chỉ một vài môn nổi trội. Với môn Văn, chẳng hạn, không ít em cảm thấy khó vì lượng kiến thức rộng và cách chấm điểm cảm tính hơn các môn tự nhiên. Nếu con bạn đang gặp khó khăn tương tự, có thể tham khảo thêm phương pháp ôn Văn thi THPT quốc gia mà chúng tôi từng hướng dẫn cụ thể theo từng dạng đề.
Việc bám sát cấu trúc đề thi chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng giúp học sinh tránh học lệch, học tủ. Một học sinh từng chia sẻ với chúng tôi rằng em suýt bỏ qua phần đọc hiểu vì nghĩ nó chiếm ít điểm. Sau khi xem lại cấu trúc đề chính thức, em mới nhận ra tỷ trọng điểm phần đó không hề nhỏ. Nhờ điều chỉnh kịp thời, em cải thiện điểm số đáng kể trong lần thi thử tiếp theo.
Nắm rõ số môn thi và cách tính điểm để ôn đúng trọng tâm
Không ít phụ huynh, kể cả những người từng trải qua kỳ thi này, vẫn nhầm lẫn về số môn thi và cách xét tốt nghiệp hiện nay. Sự nhầm lẫn đó đôi khi khiến gia đình lên kế hoạch ôn tập sai trọng tâm, dồn quá nhiều thời gian cho môn không thật sự cần thiết. Để tránh tình trạng này, chúng tôi khuyên phụ huynh và học sinh nên tìm hiểu kỹ thông tin chính thức trước khi bắt tay vào lập kế hoạch ôn tập chi tiết. Bài viết thi tốt nghiệp THPT gồm mấy môn mà chúng tôi từng cập nhật có thể giúp gia đình nắm thông tin này một cách chính xác.
Ngoài số môn thi, cách tính điểm xét tốt nghiệp cũng ảnh hưởng đến chiến lược ôn tập. Học sinh cần cân đối giữa điểm thi và điểm học bạ, thay vì chỉ chăm chăm vào một trong hai yếu tố. Chúng tôi từng gặp trường hợp một em học rất chăm nhưng lại bỏ quên việc duy trì điểm học bạ ổn định ở học kỳ cuối, khiến tổng điểm xét tốt nghiệp không như kỳ vọng. Bài học ở đây là ôn thi hiệu quả không chỉ nằm ở việc giải đề, mà còn ở việc quản lý toàn diện quá trình học tập trong suốt năm cuối cấp.
Đồng hành cùng con trong giai đoạn nước rút
Vai trò của phụ huynh trong những tuần cuối trước kỳ thi quan trọng không kém việc chọn tài liệu ôn tập. Lắng nghe và động viên đúng lúc giúp con giữ được tâm lý ổn định. Ngược lại, việc liên tục hỏi han điểm số hay so sánh với bạn bè chỉ khiến con thêm căng thẳng, thậm chí mất tự tin ngay trước ngày thi.
Chúng tôi từng đồng hành cùng một gia đình có con chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT năm ngoái. Người mẹ chia sẻ rằng thay vì hỏi con học đến đâu mỗi tối, chị chuyển sang hỏi con có cần giúp gì không. Sự thay đổi nhỏ này giúp không khí gia đình dễ chịu hẳn. Con cũng chủ động chia sẻ những khó khăn trong quá trình ôn tập, thay vì giấu kín như trước.
Xen kẽ giữa các buổi ôn tập, việc tạo khoảng nghỉ hợp lý cũng giúp con giữ được sự minh mẫn cần thiết. Một số gia đình chúng tôi từng tư vấn để con nghỉ mười lăm phút sau mỗi giờ học liên tục, thay vì học miệt mài suốt nhiều tiếng đồng hồ. Cách làm đơn giản này giúp não bộ có thời gian xử lý thông tin, đồng thời giảm cảm giác quá tải trong giai đoạn ôn luyện kéo dài.
Song song với việc hỗ trợ tinh thần, phụ huynh cũng nên chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh để giúp con chọn nguyện vọng phù hợp. Việc này nên được làm sớm, tránh để sát ngày mới cuống cuồng tra cứu. Nếu bạn cần thêm nhiều bài viết khác về ôn tập và định hướng thi cử, đội ngũ chúng tôi có tổng hợp khá đầy đủ tại chuyên mục thi tốt nghiệp THPT trên website, cập nhật thường xuyên theo từng giai đoạn ôn tập trong năm.
Những điều phụ huynh nên tránh khi đồng hành cùng con
Duy trì chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ hợp lý cho con trong giai đoạn ôn thi cũng quan trọng không kém việc chuẩn bị tài liệu. Sức khỏe thể chất tốt là nền tảng giúp con duy trì sự tập trung cần thiết trong suốt quá trình ôn luyện kéo dài nhiều tháng. Nhiều em vì thức khuya học bài liên tục mà rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm khả năng ghi nhớ ngay trước kỳ thi.
Việc so sánh con với bạn bè cùng trang lứa cũng là điều phụ huynh nên tránh. Mỗi học sinh có tốc độ tiếp thu và thế mạnh khác nhau. Sự so sánh không cần thiết đôi khi chỉ khiến con thêm áp lực, thay vì tạo động lực học tập tích cực như cha mẹ mong muốn. Một buổi trò chuyện cởi mở, lắng nghe những lo lắng thật sự của con, thường mang lại hiệu quả tốt hơn nhiều so với việc liên tục nhắc nhở hay so sánh.
Kết luận
Chuẩn bị kỹ tài liệu ôn tập cùng tâm lý vững vàng giúp học sinh bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT nhẹ nhàng hơn, tự tin hơn khi bước sang giai đoạn tuyển sinh đại học. Sự đồng hành đúng cách từ gia đình, kết hợp với phương pháp ôn tập khoa học, chính là nền tảng để con đạt kết quả tốt nhất trong khả năng của mình.
Nếu bạn cần thêm thông tin tham khảo về giáo dục, hướng nghiệp và các chủ đề học tập khác, chúng tôi luôn cập nhật thường xuyên tại trang chủ Mầm Non Lá Xanh. Chúng tôi hy vọng những chia sẻ trên phần nào giúp gia đình bạn có thêm góc nhìn thực tế, để mùa thi năm nay bớt căng thẳng và nhiều niềm vui hơn.